अग्निवंशवर्णनम् (Agni-vaṃśa-varṇana) / The Genealogy and Function of Agni
अन्योन्यं नातिवर्तन्ते सम्यक् च भवति द्विज । यदा तु विषमं भावमाचरन्ति चराचरा:,विप्रवर! ये पाँच भूत एक-दूसरेके बिना नहीं रह सकते। परस्पर मिलकर ही भलीभाँति प्रकाशित होते हैं। जिस समय व्यक्त और अव्यक्त पाँचों भूत विषम-भावको प्राप्त होते हैं, उस समय यह जीव कालकी प्रेरणासे अपने संकल्पानुसार दूसरे शरीरको प्राप्त हो जाता है। ये पाँचों भूत मृत्युकालमें प्रतिलोमक्रमसे विलीन हो जाते हैं और उत्पत्तिकालमें अनुलोमक्रमसे उत्पन्न होते हैं
anyonyaṃ nātivartante samyak ca bhavati dvija | yadā tu viṣamaṃ bhāvam ācaranti carācarāḥ ||
Người thợ săn nói: “Hỡi Bà-la-môn, các đại chủng không lấn vượt nhau; chỉ nhờ nương tựa lẫn nhau mà vận hành của thế gian diễn tiến đúng trật tự. Nhưng khi các loài động và tĩnh rơi vào trạng thái mất quân bình, thì ngã hữu thân này—bị Thời (kāla) thúc đẩy—sẽ thọ nhận một thân khác tùy theo ý hướng và khuynh hướng của chính mình. Lúc chết, năm đại chủng tan rã theo thứ tự nghịch; lúc sinh, chúng lại phát khởi theo thứ tự thuận.”
व्याध उवाच