Shloka 166
पञ्चवर्णोत्पत्तिः — The Origin of the Five-Colored Fiery Being and Ritual-Disruptor Lineages
न शवनुवन्ति ते भोक्तुं पश्य धर्मभूतां वर । धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ कौशिक! देखो, जिनके यहाँ भोजनका भण्डार भरा पड़ा है, उन्हें प्राय: संग्रहणी सता रही है, वे उसका उपभोग नहीं कर पाते
na śaknuvanti te bhoktuṃ paśya dharmabhūtāṃ vara | dharmātmāṇāṃ śreṣṭha kauśika paśya, yeṣāṃ gṛhe bhojanabhāṇḍāgāraṃ pūrṇaṃ tiṣṭhati, teṣāṃ prāyaḥ saṃgrahaṇī pīḍā vartate; te tad upabhoktuṃ na śaknuvanti ||
Người thợ săn nói: “Họ không thể hưởng dùng được—hãy nhìn đây, hỡi bậc tối thượng trong những người sống theo Dharma. Này Kauśika, bậc đứng đầu trong hàng người đức hạnh, hãy xem: ngay cả những kẻ trong nhà chất đầy lương thực cũng thường bị chứng bệnh tiêu hóa hao mòn hành hạ, nên không thể thọ dụng những gì mình đã tích trữ.”
व्याध उवाच
Educational Q&A
Material abundance does not guarantee enjoyment or well-being; hoarded resources can become futile when health fails. The verse urges a dharmic perspective: value right living and measured use over mere accumulation.
Vyādha instructs Kauśika by pointing to a moral observation: people with overflowing food stores are sometimes struck by a digestive illness and cannot eat what they possess, illustrating the limits of wealth and the need for dharma-guided conduct.