Shloka 51
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
तृप्ताश्चैवान्नदातारो हातृप्ताश्चाप्यनन्नदा: | वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदा:,अन्न-दान करनेवाले जीव वहाँ भोजनसे तृप्त होकर यात्रा करते हैं; किंतु जिन्होंने अन्नदान नहीं किया है वे भूखका कष्ट सहते हुए चलते हैं। वस्त्र देनेवाले लोग कपड़े पहनकर जाते हैं और जिन्होंने वस्त्रदान नहीं किया है, उन्हें नंगे होकर जाना पड़ता है
tṛptāś caivānna-dātāro hātṛptāś cāpy ananna-dāḥ | vastriṇo vastra-dā yānti avastrā yānty avastra-dāḥ ||
Vaiśampāyana nói: Người đã bố thí thức ăn thì lên đường trong sự no đủ; còn kẻ không bố thí thức ăn thì vẫn chưa thỏa, phải chịu nỗi khổ đói khát mà đi. Người đã bố thí y phục thì đi trong áo quần; còn kẻ không bố thí y phục thì phải đi trần truồng. Đoạn này nêu rõ luật đạo đức: lòng bố thí trực tiếp định hình cảnh ngộ của mỗi người trên hành trình sau khi chết.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches dāna-dharma: giving food and clothing yields corresponding well-being, while neglecting such charity results in deprivation. It presents an ethical causality—one’s generosity determines one’s comfort or hardship in the onward journey.
Vaiśampāyana describes the post-mortem or otherworldly passage of beings, contrasting the fate of donors and non-donors: food-givers travel satisfied, garment-givers travel clothed; those who withheld these gifts suffer hunger and nakedness.