Shloka 43
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच कौतूहलसमुत्पन्न: पर्यपृच्छद् युधिष्ठिर: । मार्कण्डेयं महात्मानं पुनरेव सहानुज:,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! तदनन्तर भाइयोंसहित धर्मराज युधिष्छिरके मनमें बड़ा कौतूहल हुआ और उन्होंने महात्मा मार्कण्डेयजीसे पुनः इस प्रकार प्रश्न किया --
Translation
Vaiśampāyana nói: “Tâu vua Janamejaya! Sau đó, Dharmarāja Yudhiṣṭhira cùng các em trai khởi lên lòng hiếu kỳ lớn lao, liền lại một lần nữa thưa hỏi bậc đại hồn Mārkaṇḍeya như sau—”
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
कौतूहलcuriosity
कौतूहल:
TypeNoun
Rootकौतूहल
FormNeuter, Nominative, Singular
समुत्पन्नःarisen (fully)
समुत्पन्नः:
TypeAdjective
Rootसमुत्पन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
पर्यपृच्छत्asked (repeatedly/fully)
पर्यपृच्छत्:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
मार्कण्डेयम्Mārkaṇḍeya
मार्कण्डेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय
FormMasculine, Accusative, Singular
महात्मानम्the great-souled (sage)
महात्मानम्:
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सहानुजःtogether with (his) younger brothers
सहानुजः:
TypeAdjective
Rootसहानुज
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes