Shloka 48
Kuvalāśva’s Lineage and Uttaṅka’s Petition concerning Dhundhu (धुन्धु-प्रसङ्गः)
वामदेव उवाच प्रयच्छ वाम्यौ मम पार्थिव त्वं कृतं हि ते कार्यमाभ्यामशक्यम् | मा त्वा वधीद् वरुणो घोरपाशै- ब्रह्मक्षत्रस्यान्तरे वर्तमानम्,तब वामदेवने कहा--राजन! मेरे वाम्य अश्वोंको अब मुझे लौटा दो। निश्चय ही उन घोड़ोंद्वारा तुम्हारा असाध्य कार्य पूरा हो गया है। इस समय तुम ब्राह्मण और क्षत्रियके बीचमें विद्यमान हो। कहीं ऐसा न हो कि तुम्हारी असत्यवादिताके कारण राजा वरुण तुम्हें अपने भयंकर पाशोंसे बाँध लें
vāmadeva uvāca | prayaccha vāmyau mama pārthiva tvaṁ kṛtaṁ hi te kāryam ābhyām aśakyam | mā tvā vadhīd varuṇo ghorapāśair brahmakṣatrasyāntare vartamānam ||
Vāmadeva nói: “Tâu Đại vương, xin trả lại cho ta đôi ngựa Vāmya. Nhờ chúng mà việc vốn không thể của ngài quả đã thành. Nay ngài đang đứng trong khoảng hiểm giữa Bà-la-môn và Sát-đế-lỵ; chớ để Varuṇa vì lời dối trá mà đánh gục hay trói buộc ngài bằng những thòng lọng ghê rợn.”
वामदेव उवाच
Educational Q&A
Truthfulness is a central pillar of dharma: even a king who has achieved a difficult goal must not cling to falsehood or improper possession, for Varuṇa—guardian of ṛta and oaths—punishes deceit. Ethical success requires returning what is not one’s own and maintaining integrity between social duties.
Vāmadeva addresses a king and demands the return of his Vāmya horses, acknowledging that the king’s otherwise impossible task was completed through them. He warns that the king is in a sensitive position between Brahmin and Kshatriya obligations, and that if he persists in untruth or wrongdoing, Varuṇa may bind him with terrible nooses.