Shloka 38
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
अल्पसाराल्पदेहाश्व॒ तथा सत्याल्पभाषिण: । बहुशून्या जनपदा मृगव्यालावृता दिश:,मनुष्य नाटे कदके होंगे। उनकी शरीरिक शक्ति बहुत कम हो जायगी और उनकी बातोंमें सत्यका अंश बहुत कम होगा। बहुधा सारे जनपद जनशून्य होंगे। सम्पूर्ण दिशाएँ पशुओं और सर्पोसे भरी होंगी। युगान्तकाल उपस्थित होनेपर अधिकांश मनुष्य (अनुभव न होते हुए भी) वृथा ही ब्रह्मज्ञानकी बातें कहेंगे। शूद्र द्विजातियोंको भो (ऐ) कहकर पुकारेंगे और ब्राह्मणलोग शूट्रोंको आर्य अर्थात् आप कहकर सम्बोधन करेंगे
alpasārālpadehāś ca tathā satyālpabhāṣiṇaḥ | bahuśūnyā janapadā mṛgavyālāvṛtā diśaḥ ||
Vaiśampāyana nói: “Con người sẽ trở nên rỗng tuếch, thân thể yếu ớt, và lời nói chỉ còn một phần rất nhỏ là chân thật. Nhiều xứ sở sẽ bị bỏ hoang, và bốn phương sẽ tràn ngập thú rừng cùng loài hung dữ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse warns that when dharma declines, human character and strength diminish: people lose inner substance, truthfulness in speech wanes, and society becomes unsafe and depopulated—an ethical reminder that truth (satya) and inner worth (sāra) sustain social order.
Vaiśampāyana is describing ominous future conditions—signs of an age of decline—where human communities thin out and the natural world (wild beasts and predators) encroaches upon inhabited spaces, indicating disorder and insecurity.