Shloka 109
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
पश्यामि च महीं राजन् काननैरुपशोभिताम् । (सपर्वतवनद्वीपां निमग्नाशतसड्कुलाम् ।) यजन्ते हि तदा राजन् ब्राह्मणा बहुभिर्मखै:,राजन! वहाँकी भूमि विविध काननोंसे सुशोभित, पर्वत, वन और द्वीपोंसे उपलक्षित तथा सैकड़ों सरिताओंसे संयुक्त दिखायी देती थी। ब्राह्मणलोग नाना प्रकारके यज्ञोंद्वारा भगवान् यज्ञपुरुषकी आराधना करते थे
vaiśampāyana uvāca | paśyāmi ca mahīṁ rājan kānanair upaśobhitām | sa-parvata-vana-dvīpāṁ nimagnā-śata-saṅkulām | yajante hi tadā rājan brāhmaṇā bahubhir makhaiḥ |
Vaiśampāyana nói: “Muôn tâu Đại vương, ta thấy miền đất ấy được tô điểm bởi muôn rừng cây—có núi non, rừng thẳm và hải đảo làm dấu, lại dày đặc hàng trăm sông suối. Thuở ấy, muôn tâu Đại vương, các brāhmaṇa cử hành nhiều cuộc tế lễ, phụng thờ Đấng là chính ‘Nhân Thân của tế tự’ (Yajñapuruṣa).”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links a flourishing, well-ordered land with the sustained practice of dharma—here expressed through yajña performed by brāhmaṇas. Ethical order and prosperity are portrayed as mutually reinforcing: when sacred duties are upheld, the world appears abundant, beautiful, and stable.
Vaiśampāyana describes to the king a vision/description of a region of the earth: richly forested, defined by mountains and islands, and filled with many rivers. He adds that at that time brāhmaṇas were actively conducting many sacrificial rites, indicating a period of ritual vitality and social-religious harmony.