Shloka 87
Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)
इमामत्रोपमां चापि निबोध वदतां वर । मनुष्यलोके यच्छेय: परं मन्ये युधिछिर,वक्ताओंमें श्रेष्ठ युधिष्ठिर! मनुष्यलोकमें मैं जिसे परम कल्याणकी बात समझता हूँ, उसके विषयमें यह उदाहरण सुनो। कोई मनुष्य इस लोकमें ही परम सुख पाता है, परलोकमें नहीं। किसीको परलोकमें ही परम कल्याणकी प्राप्ति होती है, इस लोकमें नहीं। किसीको इहलोक और परलोक दोनोंमें परम श्रेयकी प्राप्ति होती है; तथा किसीको न तो परलोकमें उत्तम सुख मिलता है और न इस लोकमें ही
imām atropamāṃ cāpi nibodha vadatāṃ vara | manuṣyaloke yac chreyaḥ paraṃ manye yudhiṣṭhira ||
Mārkaṇḍeya nói: “Hỡi Yudhiṣṭhira, bậc nhất trong lời nói, hãy nghe thêm một ví dụ minh họa. Trong cõi người này, ta sẽ nói điều mà ta cho là thiện ích tối thượng đối với con người.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Mārkaṇḍeya frames a discussion on śreyas—the highest human good—introducing an illustrative example to distinguish kinds of welfare (worldly and otherworldly) and to guide Yudhiṣṭhira toward a dharmic evaluation of what truly benefits a person.
In the Vana Parva dialogue, the sage Mārkaṇḍeya addresses Yudhiṣṭhira and signals that he will explain, through an upamā (illustration), what he regards as the supreme good for humans, setting up the ensuing moral classification and teaching.