Shloka 2
Brāhmaṇa-māhātmya: Tārkṣya’s instruction on tapas, satya, and svadharma
Chapter 182
Devanagari script
सर्प उवाच पात्रे दत्त्वा प्रियाण्युक्त्वा सत्यमुक्त्वा च भारत । अहिंसानिरत: स्वर्ग गच्छेदिति मतिर्मम,सर्पने कहा--भारत! इस विषयमें मेरा विचार यह है कि मनुष्य सत्पात्रको दान देनेसे, सत्य और प्रिय वचन बोलनेसे तथा अहिंसा-धर्ममें तत्पर रहनेसे स्वर्ग (उत्तम गति) पा सकता है
Translation
Con rắn đáp: “Hỡi Bhārata! Theo thiển ý ta, con người có thể đạt đến cõi trời—đích đến tốt đẹp—nhờ bố thí đúng người xứng đáng, nói lời chân thật và lời êm dịu, và chuyên tâm giữ dharma của ahimsa (bất bạo hại).”
Word by Word
सर्पःthe serpent
सर्पः:
Karta
TypeNoun
Rootसर्प
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
पात्रेin/unto a worthy recipient (fit vessel)
पात्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपात्र
FormNeuter, Locative, Singular
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
TypeVerb
Rootदा
FormAbsolutive (त्वा-प्रत्ययान्त), Active
प्रियाणिpleasant (words/things)
प्रियाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रिय
FormNeuter, Accusative, Plural
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
FormAbsolutive (त्वा-प्रत्ययान्त), Active
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Accusative, Singular
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
FormAbsolutive (त्वा-प्रत्ययान्त), Active
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
अहिंसा-निरतःdevoted to non-violence
अहिंसा-निरतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअहिंसानिरत
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
गच्छेत्would go / may attain
गच्छेत्:
TypeVerb
Rootगम्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
मतिःopinion/thought
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Nominative, Singular
ममof me / my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
Speaker
सर्प उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes