Shloka 65
निवातकवचवधः — Arjuna’s Neutralization of the Nivātakavacas
Vajra-astra deployment
अस्त्रयुद्धे समो वीर न ते कश्चिद् भविष्यति । अप्रमत्त: सदा दक्ष: सत्यवादी जितेन्द्रिय:,“वीर! अस्त्र-युद्धमें तुम्हारा सामना कर सके, ऐसा कोई योद्धा नहीं होगा। कुरुश्रेष्ठ! तुम सर्वदा सावधान रहते हो, प्रत्येक कार्यमें कुशल हो, जितेन्द्रिय, सत्यवादी और ब्राह्मणभक्त हो; तुम्हें अस्त्र-शस्त्रोंका ज्ञान है और तुम अद्भुत शौर्यसे सम्पन्न हो। पार्थ! तुमने पाँच विधियोंसहित पंद्रह अस्त्र प्राप्त किये हैं, अतः इस भूतलपर तुम्हारे-जैसा शूर दूसरा कोई नहीं है। परंतप धनंजय! प्रयोग, उपसंहार, आवृत्ति, प्रायश्चित्त- और प्रतिघातर --ये अस्त्रोंकी पाँच विधियाँ हैं; तुम इन सबका पूर्ण ज्ञान प्राप्त कर चुके हो। अत: अब गुरुदक्षिणा देनेका समय आ गया है
astrayuddhe samo vīra na te kaścid bhaviṣyati | apramattaḥ sadā dakṣaḥ satyavādī jitendriyaḥ |
“Hỡi dũng sĩ, trong chiến trận dùng phi tiễn và vũ khí, sẽ không ai có thể đứng ngang hàng với ngươi. Ngươi luôn tỉnh thức, khéo léo trong mọi hành động, chân thật trong lời nói, và làm chủ các giác quan của mình.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse links true martial superiority with ethical discipline: vigilance (apramāda), competence (dakṣatā), truthfulness (satya), and mastery over the senses (jitendriyatā). It implies that excellence in war is grounded in inner restraint and moral steadiness, not merely technique.
Arjuna speaks in praise, declaring that the addressed hero has no equal in missile-combat and highlighting his constant alertness, skill, truthfulness, and self-control—qualities that establish his authority and worthiness in the surrounding martial context.