Shloka 75
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
सरांसि च मनोज्ञानि वृक्षांश्रवातिमनोरमान् । विविशु: पाण्डवा: सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचना:,इस प्रकार वे वीर पाण्डव चारों ओर सुगन्धित पुष्पमालाएँ, सरस फल, मनोहर सरोवर और मनोरम वृक्षावलियोंको क्रमश: देखते हुए गन्धमादन पर्वतके वनमें प्रविष्ट हुए। वहाँ पहुँचनेपर उन सबकी आँखें आश्वर्यसे खिल उठीं
sarāṁsi ca manojñāni vṛkṣāṁś ca ati-manoramān | viviśuḥ pāṇḍavāḥ sarve vismayotphulla-locanāḥ ||
Vaiśaṃpāyana nói: Tất cả các Pāṇḍava bước vào miền ấy, ngắm những hồ nước êm đềm và những hàng cây đẹp lạ thường. Mắt họ mở to vì kinh ngạc khi tiến vào rừng Gandhamādana—từng bước, từng bước thu vào tầm nhìn những vòng hoa thơm, trái quả mọng ngọt, ao hồ xinh tươi và những lùm cây quyến rũ. Cảnh ấy như một khoảng lặng giữa gian truân: sự phong nhiêu của thiên nhiên trở thành đối trọng đạo lý thầm lặng với kiếp lưu đày, nâng đỡ ý chí mà không khơi dậy sự hưởng thụ buông thả.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, even in exile, the disciplined mind can receive beauty without losing purpose. Wonder at nature becomes restorative rather than distracting—supporting endurance and steadiness in dharma.
Vaiśaṃpāyana narrates that the Pāṇḍavas enter the Gandhamādana forest, observing fragrant flowers, fruits, lakes, and beautiful trees; the splendor makes them gaze with astonishment.