Shloka 65
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
सिन्धुवारांस्तथोदारान् मन्मथस्येव तोमरान् । सुवर्णवर्णकुसुमान् गिरीणां शिखरेषु च,पर्वतवोंके शिखरोंपर अधिकाधिक संख्यामें सुनहरे कुसुमोंसे सुशोभित सुन्दर शेफालिकाके- “पौधे दिखायी देते थे, जो कामदेवके तोमर नामक बाण-से प्रतीत होते थे
sindhuvārāṁs tathodārān manmathasyeva tomarān | suvarṇavarṇakusumān girīṇāṁ śikhareṣu ca ||
Vaiśampāyana nói: “Lại có những bụi sindhuvāra (shephālika) cao quý, sum suê; hoa sắc vàng của chúng điểm trang các đỉnh núi—trông như những ngọn giáo (tomara) của Manmatha, thần Ái dục.” Câu kệ làm dày thêm khí vị mỹ cảm: dường như chính thiên nhiên cũng dự phần vào sự khuấy động của ham muốn và niềm kinh ngạc, đối lập với gian truân lưu đày, nhắc rằng tâm trí có thể bị các đối tượng giác quan lay chuyển—được nâng lên hoặc bị xao nhiễu.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse implicitly illustrates how sensory beauty shapes the mind: even in exile, the forest’s splendor can awaken powerful emotions (here symbolized by Manmatha). It suggests attentiveness to how perception can influence desire and inner steadiness.
The narrator describes the landscape: sindhuvāra/shephālika plants with golden blossoms are seen on mountain summits, poetically compared to Manmatha’s spears, intensifying the scene’s vivid, evocative atmosphere.