Shloka 100
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
गन्धर्वैरप्सरोभिश्व काननैश्ष मनोरमै: । व्यालैश्व विविधाकारै: शतशीर्षै: समनन्तत:ः
gandharvair apsarobhiś ca kānanaiś ca manoramaiḥ | vyālaiś ca vividhākāraiḥ śataśīrṣaiḥ samanantataḥ ||
Vaiśampāyana nói: “Bốn phía đều đông nghịt Gandharva và Apsaras, những lùm rừng khả ái, và các loài rắn dữ hình dạng muôn vẻ—có loài còn được truyền tụng là ‘trăm đầu’—vây quanh khắp nơi.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse primarily evokes awe and reverence for extraordinary realms where nature and the celestial intersect; ethically, it reinforces a Mahābhārata motif that the world contains forces beyond ordinary human control, inviting humility and careful conduct when entering unknown domains.
Vaiśampāyana is describing a wondrous setting filled on all sides with celestial beings (Gandharvas and Apsarases), beautiful forest-groves, and formidable multi-formed creatures—poetically including ‘hundred-headed’ serpents—emphasizing the place’s supernatural, guarded atmosphere.