Shloka 48
Kuberasaras-darśana (Bhīma beholds Kubera’s guarded lotus-lake) / कुबेरसरः-दर्शनम्
Devanagari script
बुद्धया स्वप्रतिपन्नेषु कुर्यात् साधुष्वनुग्रहम् । निग्रहं चाप्यशिष्टेषु निर्मर्यादेषु कारयेत्,बुद्धिसे सोच-विचारकर अपनी शरणमें आये हुए श्रेष्ठ कर्म करनेवाले पुरुषोंपर अनुग्रह करना चाहिये और मर्यादा भंग करनेवाले दुष्ट पुरुषोंको दण्ड देना चाहिये
Translation
Bằng trí tuệ, nhà vua nên ban ân cho những bậc hiền thiện đã tự đứng vững trong chính đạo và đến nương tựa; còn đối với kẻ vô lễ, phá bỏ khuôn phép, vượt ngoài giới hạn, thì phải chế ngự và khiến chịu hình phạt.
Word by Word
बुद्धयाby/with intellect
बुद्धया:
Karana
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
स्वप्रतिपन्नेषुamong those who have taken refuge in oneself
स्वप्रतिपन्नेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootस्व-प्रतिपन्न
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
कुर्यात्should do/should perform
कुर्यात्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
साधुषुtowards/among the good (virtuous people)
साधुषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसाधु
FormMasculine, Locative, Plural
अनुग्रहम्favor, grace
अनुग्रहम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनुग्रह
FormMasculine, Accusative, Singular
निग्रहम्restraint, punishment
निग्रहम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिग्रह
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अशिष्टेषुamong the ill-mannered/undisciplined
अशिष्टेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअशिष्ट
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
निर्मर्यादेषुamong the lawless/without bounds
निर्मर्यादेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनिर्मर्याद
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
कारयेत्should cause (to be done), should inflict/execute
कारयेत्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada, Yes
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes