Previous Verse
Next Verse

Shloka 149

Kuberasaras-darśana (Bhīma beholds Kubera’s guarded lotus-lake) / कुबेरसरः-दर्शनम्

इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत लोमशतीर्थयात्राके प्रसंगमें कदलीवनके भीतर हनुमानजी और भीमसेनका संवादविषयक एक सौ उनचासवाँ अध्याय पूरा हुआ

iti prakāraṃ śrīmahābhārate vanaparvake antargata-lomaśatīrthayātrā-prasaṅge kadalīvanasya bhitare hanūmān-jī ca bhīmasenaś ca tayoḥ saṃvāda-viṣayaka ekaśata-ūnapañcāśattamo 'dhyāyaḥ samāptaḥ

Như vậy, chương thứ một trăm bốn mươi chín của Vana Parva trong Thánh sử Śrī Mahābhārata—thuộc đoạn hành hương của Lomasa—kể về cuộc đối thoại giữa Hanumān và Bhīmasena trong rừng Kadali, đã kết thúc. Lời kết chương này xác nhận sự hoàn mãn của phần ấy, đặt cuộc gặp gỡ vào khuôn khổ linh thiêng: sức mạnh được tôi luyện bởi khiêm cung và được dẫn dắt bởi dharma.

इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
प्रकारम्manner/way
प्रकारम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रकार
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रीauspiciousness; honorific 'Śrī'
श्री:
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Nominative, Singular
महाभारतthe Mahābhārata
महाभारत:
TypeNoun
Rootमहाभारत
FormNeuter, Nominative, Singular
वनपर्वकेof the Vana-parvan (Forest Book)
वनपर्वके:
TypeNoun
Rootवनपर्व
FormNeuter, Genitive, Singular
अन्तर्गतincluded; contained within
अन्तर्गत:
TypeAdjective
Rootअन्तर्गत
FormNeuter, Nominative, Singular
लोमशof Lomaśa (the sage)
लोमश:
TypeNoun
Rootलोमश
FormMasculine, Genitive, Singular
तीर्थयात्राof the pilgrimage to sacred places
तीर्थयात्रा:
TypeNoun
Rootतीर्थयात्रा
FormFeminine, Genitive, Singular
प्रसङ्गेin the context/episode
प्रसङ्गे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रसङ्ग
FormMasculine, Locative, Singular
कदलीवनof the banana-grove
कदलीवन:
TypeNoun
Rootकदलीवन
FormNeuter, Genitive, Singular
भीतरinside
भीतर:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootभीतर
हनुमानजीHanumān (honorific)
हनुमानजी:
Karta
TypeNoun
Rootहनुमान्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भीमसेनof Bhīmasena
भीमसेन:
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Genitive, Singular
संवादdialogue
संवाद:
TypeNoun
Rootसंवाद
FormMasculine, Nominative, Singular
विषयकconcerning; pertaining to
विषयक:
TypeAdjective
Rootविषयक
FormMasculine, Nominative, Singular
एकone
एक:
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
शतhundred
शत:
TypeNoun
Rootशत
FormNeuter, Nominative, Singular
उनचासवाँforty-ninth
उनचासवाँ:
TypeAdjective
Rootएकोनपञ्चाशत्
FormMasculine, Nominative, Singular
अध्यायchapter
अध्याय:
Karta
TypeNoun
Rootअध्याय
FormMasculine, Nominative, Singular
पूराcomplete
पूरा:
TypeAdjective
Rootपूरा
FormMasculine, Nominative, Singular
हुआwas; became (completed)
हुआ:
TypeVerb
Rootभू
FormPast (perfective; Hindi 'hua' corresponding to Sanskrit अभवत्/समाप्तः), Third, Singular

भीम उवाच

H
Hanumān
B
Bhīmasena (Bhīma)
L
Lomasa
K
Kadali forest (Kadalīvana)
M
Mahābhārata
V
Vana Parva
L
Lomasa’s tīrthayātrā (pilgrimage episode)

Educational Q&A

As a chapter-colophon, the line chiefly marks closure, but it frames the preceding dialogue as a dharmic encounter: physical power is not an end in itself; it is to be disciplined by humility, reverence for the greater (elders and exemplars), and alignment with righteous purpose.

The text announces the completion of a chapter within Lomasa’s pilgrimage narrative in the Vana Parva, specifically the section describing the conversation between Hanumān and Bhīmasena inside the Kadali forest.