Shloka 83
Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path
वे शत्रुसूदन वानरवीर अपने कान्तिमान् शरीरसे प्रज्वलित अग्निके समान जान पड़ते थे और अपनी मधुके समान पीली आँखोंसे इधर-उधर देख रहे थे ।। |. जो ५ ' '._ऑर्फ कक >वर्रपक१८८ २० - + त॑ वानरवरं धीमानतिकायं महाबलम् | स्वर्ग पन्थानमावृत्य हिमवन्तमिव स्थितम्,परम बुद्धिमान् बलवान् महाबाहु भीमसेन उस महान् वनमें विशालकाय महाबली वानरराज हनुमानजीको अकेले ही स्वर्गका मार्ग रोककर हिमालयके समान स्थित देख निर्भय होकर वेगपूर्वक उनके पास गये और वज्र-गर्जनाके समान भयंकर सिंहनाद करने लगे। भीमसेनके उस सिंहनादसे वहाँके मृग और पक्षी थर्रा उठे
vaiśaṃpāyana uvāca | taṃ vānaravaraṃ dhīmān atikāyaṃ mahābalam | svargapanthānam āvṛtya himavantam iva sthitam || bhīmasenaḥ paramabuddhimān balavān mahābāhuḥ sa mahāvane viśālakāyaṃ mahābalī vānararājaṃ hanūmantaṃ ekākinaṃ svargamārgaṃ ruddhvā himālaya-sadṛśaṃ sthitaṃ dṛṣṭvā nirbhayaḥ vegapūrvakaṃ tam upāgamat | vajragarjanā-sadṛśaṃ bhīṣaṇaṃ siṃhanādaṃ cakāra | tasya siṃhanādena tatra mṛgāḥ pakṣiṇaś ca trastā babhūvuḥ ||
Vaiśaṃpāyana nói: Bấy giờ Bhīmasena, bậc trí giả—mạnh mẽ, tay rộng vai lớn, hiểu biết sắc bén—thấy Hanūmān, bậc nhất trong loài vượn, thân hình vĩ đại, sức lực phi thường, đứng một mình như dãy Himālaya, án ngữ con đường dẫn lên cõi trời. Không hề sợ hãi, bị thôi thúc bởi tốc lực, Bhīma bước tới và gầm lên một tiếng sư tử ghê rợn, vang như tiếng vajra nổ. Tiếng gầm ấy khiến thú rừng và chim chóc đều run rẩy. Cảnh này đặt sức mạnh đối đầu sức mạnh, nhưng ngầm báo rằng sự vĩ đại chân thật không chỉ đo bằng lực, mà bằng tiết chế, sự nhận biết bậc trên và cách hành xử đúng đắn.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power alone is not the final measure of greatness. Bhīma’s fearless display of strength is set against Hanūmān’s immovable, mountain-like presence, preparing the lesson that true dharma includes humility, discernment of who is worthy of reverence, and restraint before a superior—even when one is strong.
In the great forest, Bhīma sees the gigantic and powerful monkey-king Hanūmān standing alone and blocking the heavenward path. Bhīma approaches rapidly and roars like a lion, frightening the animals and birds, initiating a charged encounter that will test Bhīma’s pride and reveal Hanūmān’s stature.