Shloka 51
Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path
सुरम्यं कदलीषण्डं बहुयोजनविस्तृतम् । तमभ्यगच्छद् वेगेन क्षोभयिष्यन् महाबल:,इसी समय गन्धमादनके शिखरोंपर महाबाहु भीमने एक परम सुन्दर केलेका बगीचा देखा, जो कई योजन दूरतक फैला हुआ था। मदकी धारा बहानेवाले महाबली गजराजकी भाँति उस कदलीवनमें हलचल मचाते और भाँति-भाँतिके वृक्षोंको तोड़ते हुए वे बड़े वेगसे वहाँ गये। वहाँके केलेके वृक्ष खम्भोंके समान मोटे थे। उनकी ऊँचाई कई ताड़ोंके बराबर थी। बलवानोंमें श्रेष्ठ भीमने बड़े वेगसे उन्हें उखाड़-उखाड़कर सब ओर फेंकना आरम्भ किया। वे महान् तेजस्वी तो थे ही, अपने बल और पराक्रमपर गर्व भी रखते थे; अतः भगवान् नृसिंहकी भाँति विकट गर्जना करने लगे। तत्पश्चात् और भी बहुत-से बड़े-बड़े जन्तुओंपर आक्रमण किया। रुरु, वानर, सिंह, भैंसे तथा जल-जन्तुओंपर भी धावा किया। उन पशु-पक्षियोंके एवं भीमसेनके उस भयंकर शब्दसे दूसरे वनमें रहनेवाले मृग और पक्षी भी थर्रा उठे
suramyaṁ kadalīṣaṇḍaṁ bahuyojanavistṛtam | tam abhyagacchad vegena kṣobhayiṣyan mahābalaḥ ||
Vaiśaṃpāyana nói: Trên những đỉnh Gandhamādana, Bhīma, bậc dũng sĩ tay lực lưỡng, trông thấy một rừng chuối tuyệt đẹp, trải rộng đến nhiều do-tuần. Muốn làm cho nơi ấy náo loạn, người có sức mạnh phi thường ấy lao tới như gió—sức lực của chàng không phải là sự tự chế có kỷ luật, mà là một màn phô bày quyền lực đầy hứng khởi pha kiêu hãnh, có thể khuấy động cả chốn đẹp đẽ yên bình.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts sheer power with restraint: even in a beautiful, life-filled setting, an unchecked impulse to ‘stir things up’ can become ethically questionable. It hints that true strength in dharma includes self-control and sensitivity to the world one affects.
On Gandhamādana, Bhīma notices an immense, lovely banana grove and charges toward it at speed, intending to cause commotion there—setting the stage for his forceful actions in the forest.