Shloka 43
Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path
वराहमृगसंघाश्व महिषाश्न वनेचरा: । व्याप्रगोमायुसंघाश्च प्रणेदुर्गवयै: सह,सूअर, मृगसमूह, जंगली भैंसे, बाघों तथा गीदड़ोंके समुदाय और गवय--ये सब-के- सब एक साथ चीत्कार करने लगे। चक्रवाक, चातक, हंस, कारण्डव, प्लव, शुक, कोकिल और क्रौंच आदि पक्षियोंने अचेत होकर भिन्न-भिन्न दिशाओंकी शरण ली
vaiśampāyana uvāca |
varāha-mṛga-saṅghāśva-mahiṣāśn vane-carāḥ |
vyāghra-gomāyu-saṅghāś ca praṇeduḥ gavayaiḥ saha ||
Vaiśampāyana nói: Trong rừng, lợn rừng và bầy hươu, ngựa hoang và trâu rừng, cùng những loài thú lang thang săn mồi, và cả bầy hổ với bầy chó rừng—kèm theo loài gavaya—đồng loạt cất lên tiếng kêu vang rền, dữ dội và điềm gở. Cảnh ấy gợi một sự đảo lộn đột ngột của trật tự tự nhiên, như thể chính hoang lâm đang run sợ và rối loạn trước một hiểm họa đang tiến đến.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses the forest’s collective outcry as an omen: when dharma is threatened or a great upheaval approaches, even the natural world appears unsettled. It highlights attentiveness to signs and the idea that disorder in the environment mirrors impending human conflict or danger.
Vaiśampāyana describes a sudden, simultaneous uproar among many kinds of forest animals—prey and predators alike—suggesting panic and an ominous disturbance in the wilderness, as if something formidable is approaching or has occurred nearby.