Shloka 52
सौगन्धिकपुष्पप्रसङ्गः — The Saugaṇdhika Lotus and Bhīma’s Approach to Hanūmān
तस्मिन् देवर्षिचरिते देशे परमदुर्गमे । भागीरथीपुण्यजले तर्पयांचक्रिरे तदा,पूर्वोक्त विशाल बदरीवृक्षके समीप उत्तम तीर्थोंसे सुशोभित शीतल जलवाली भागीरथी गंगा बह रही थी, उसमें सुन्दर कमल खिले हुए थे। उसके घाट मणियों और मूँगोंसे आबद्ध थे। अनेक प्रकारके वृक्ष उसके तटप्रान्तकी शोभा बढ़ा रहे थे। वह दिव्य पुष्पोंसे आच्छादित हो हृदयके हर्षोल्लासकी वृद्धि कर रही थी। उसका दर्शन करके महात्मा पाण्डवोंने उस अत्यन्त दुर्गम देवर्षिसेवित प्रदेशमें भागीरथीके पवित्र जलमें स्थित हो परम पवित्रताके साथ देवताओं, ऋषियों तथा पितरोंका तर्पण किया। इस प्रकार प्रतिदिन तर्पण और जप आदि करते हुए वे पुरुषश्रेष्ठ कुरुकुल-शिरोमणि वीर पाण्डव वहाँ ब्राह्मणोंके साथ रहने लगे। देवताओंके समान कान्तिमान् नरश्रेष्ठ पाण्डव वहाँ द्रौपदीकी विचित्र क्रीड़ाएँ देखते हुए सुखपूर्वक रमण करने लगे
tasmin devarṣicarite deśe paramadurgame | bhāgīrathīpuṇyajale tarpayāṃ cakrire tadā ||
Trong miền cực kỳ khó tới ấy—được thánh hóa bởi sự hiện diện và tu tập của các thiên hiền—các Pāṇḍava bấy giờ làm lễ tarpaṇa trong dòng nước thiêng của Bhāgīrathī. Sau khi chiêm ngưỡng con sông mát lành, điểm trang bởi những đóa sen, những bến ghāṭ như kết bằng châu ngọc và san hô, cùng bao loài cây tô đẹp đôi bờ, họ hằng ngày dâng cúng chư thiên, các hiền thánh và tổ tiên với sự thanh tịnh càng nghiêm mật; rồi ở lại đó cùng các brāhmaṇa, an nhiên vui lặng khi ngắm những cuộc vui muôn vẻ của Kṛṣṇā (Draupadī).
घटोत्कच उवाच
Educational Q&A
Even in hardship and isolation, dharma is sustained through daily discipline—purity, remembrance of gods and sages, and gratitude to ancestors via tarpana—showing that ethical steadiness is maintained by regular sacred practice.
In a remote, seer-frequented area by the Bhāgīrathī (Gaṅgā), the Pāṇḍavas behold the river’s beauty and then perform tarpana in its holy waters, continuing daily rites and living there peacefully with brāhmaṇas while enjoying Draupadī’s playful diversions.