Shloka 51
दिव्यपुष्पसमाकीर्णा मन:प्रीतिविवर्धिनीम् । वीक्षमाणा महात्मानो विशालां बदरीमनु,पूर्वोक्त विशाल बदरीवृक्षके समीप उत्तम तीर्थोंसे सुशोभित शीतल जलवाली भागीरथी गंगा बह रही थी, उसमें सुन्दर कमल खिले हुए थे। उसके घाट मणियों और मूँगोंसे आबद्ध थे। अनेक प्रकारके वृक्ष उसके तटप्रान्तकी शोभा बढ़ा रहे थे। वह दिव्य पुष्पोंसे आच्छादित हो हृदयके हर्षोल्लासकी वृद्धि कर रही थी। उसका दर्शन करके महात्मा पाण्डवोंने उस अत्यन्त दुर्गम देवर्षिसेवित प्रदेशमें भागीरथीके पवित्र जलमें स्थित हो परम पवित्रताके साथ देवताओं, ऋषियों तथा पितरोंका तर्पण किया। इस प्रकार प्रतिदिन तर्पण और जप आदि करते हुए वे पुरुषश्रेष्ठ कुरुकुल-शिरोमणि वीर पाण्डव वहाँ ब्राह्मणोंके साथ रहने लगे। देवताओंके समान कान्तिमान् नरश्रेष्ठ पाण्डव वहाँ द्रौपदीकी विचित्र क्रीड़ाएँ देखते हुए सुखपूर्वक रमण करने लगे
divyapuṣpasamākīrṇā manaḥ-prītivivardhinīm | vīkṣamāṇā mahātmāno viśālāṃ badarīmanu ||
Ghaṭotkaca nói: “Ngắm miền Badarī rộng lớn—rải đầy hoa trời, làm tăng niềm hoan hỷ trong lòng—các bậc đại hồn đã nhìn với sự kinh ngạc.” Trong khung cảnh ấy, lời kể nhấn mạnh rằng những thánh địa và các nghi thức hằng ngày có kỷ luật (tarpana và japa) giúp tâm trí vững vàng, bồi đắp lòng tri ân đối với chư thiên, các hiền thánh và tổ tiên, và nâng đỡ quyết tâm đạo đức của các Pāṇḍava trong thời lưu đày.
घटोत्कच उवाच
Educational Q&A
Sacred surroundings are not merely scenic; they support inner discipline. By delighting in a holy place and maintaining daily rites (such as offerings to gods, sages, and ancestors), one cultivates purity, gratitude, and steadiness—qualities essential for dharmic endurance in hardship.
Ghaṭotkaca describes the Pāṇḍavas beholding the expansive Badarī area, covered with divine flowers and pleasing to the mind. The broader passage situates them in a holy landscape where they continue regular spiritual observances while living in exile.