Shloka 145
सौगन्धिकपुष्पप्रसङ्गः — The Saugaṇdhika Lotus and Bhīma’s Approach to Hanūmān
इति श्रीमहा भारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां गन्धमादनप्रवेशे पजञ्चचत्वारिंशदधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें लोमशती र्थयात्राके प्रसंगमें गन्धमादनप्रवेशविषयक एक सौ पैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti śrīmahābhārate vanaparvaṇi tīrthayātrāparvaṇi lomaśatīrthayātrāyāṃ gandhamādanapraveśe pañcacatvāriṃśad-adhikaśatatamo 'dhyāyaḥ |
Như vậy kết thúc chương thứ một trăm bốn mươi lăm của Vana Parva trong Śrī Mahābhārata, thuộc phần Tīrtha-yātrā, trong sự kiện hành hương của Lomāśa—về việc tiến nhập Gandhamādana. Lời kết (colophon) đánh dấu sự khép lại của đơn vị này, đặt toàn bộ câu chuyện trong khung một cuộc hành hương thiêng: việc đi qua thánh địa và địa hình hiểm trở là phép thử đạo đức và tâm linh, chứ không chỉ là cuộc lữ hành.
घटोत्कच उवाच
Educational Q&A
The colophon frames the episode as part of a tīrtha-yātrā (pilgrimage), implying that travel through sacred places is a discipline of dharma: endurance, humility, and purification are treated as ethical-spiritual practices, and the narrative is organized to highlight that sacred geography can shape character and conduct.
This line is a concluding colophon: it announces that the chapter has ended and situates it within the Mahābhārata’s Vana Parva, specifically the pilgrimage section led by Lomāśa, focusing on the Pandavas’ (and companions’) entry into the Gandhamādana region.