Shloka 54
ब्राह्मणै:ः सहिता वीरा हवसन् पुरुषर्षभा: । कृष्णायास्तत्र पश्यन्त: क्रीडितान्यमरप्रभा: । विचित्राणि नरव्याघ्रा रेमिरे तत्र पाण्डवा:,पूर्वोक्त विशाल बदरीवृक्षके समीप उत्तम तीर्थोंसे सुशोभित शीतल जलवाली भागीरथी गंगा बह रही थी, उसमें सुन्दर कमल खिले हुए थे। उसके घाट मणियों और मूँगोंसे आबद्ध थे। अनेक प्रकारके वृक्ष उसके तटप्रान्तकी शोभा बढ़ा रहे थे। वह दिव्य पुष्पोंसे आच्छादित हो हृदयके हर्षोल्लासकी वृद्धि कर रही थी। उसका दर्शन करके महात्मा पाण्डवोंने उस अत्यन्त दुर्गम देवर्षिसेवित प्रदेशमें भागीरथीके पवित्र जलमें स्थित हो परम पवित्रताके साथ देवताओं, ऋषियों तथा पितरोंका तर्पण किया। इस प्रकार प्रतिदिन तर्पण और जप आदि करते हुए वे पुरुषश्रेष्ठ कुरुकुल-शिरोमणि वीर पाण्डव वहाँ ब्राह्मणोंके साथ रहने लगे। देवताओंके समान कान्तिमान् नरश्रेष्ठ पाण्डव वहाँ द्रौपदीकी विचित्र क्रीड़ाएँ देखते हुए सुखपूर्वक रमण करने लगे
brāhmaṇaiḥ sahitā vīrā havasan puruṣarṣabhāḥ | kṛṣṇāyās tatra paśyantaḥ krīḍitāny amaraprabhāḥ | vicitrāṇi naravyāghrā remire tatra pāṇḍavāḥ ||
Những dũng sĩ ấy—bậc ưu tú giữa loài người—sống tại đó cùng các brāhmaṇa. Rạng ngời như chư thiên, các Pāṇḍava vui hưởng nơi ấy, ngắm những cuộc vui kỳ diệu muôn vẻ của Kṛṣṇā (Draupadī). Cảnh này nêu bật nhịp điệu dharma của đời lưu đày: các chiến binh tự nuôi dưỡng mình không bằng chinh phạt, mà bằng tình bạn hữu có kỷ luật với bậc hiền triết và bằng niềm vui hợp đạo giữa gian nan.
घटोत्कच उवाच
Educational Q&A
Even in adversity, the righteous sustain dharma through the company of the learned and through disciplined, lawful living; joy is not rejected, but harmonized with duty and restraint.
During the forest exile, the Pāṇḍavas stay together with brāhmaṇas and pass their time peacefully, watching Draupadī’s varied amusements and taking delight like godlike heroes despite their hardship.