Shloka 14
Somaka–Jantu Ākhyāna: Desire-Driven Sacrifice and Shared Karmic Consequence
मत्कृते हि महाभाग: पच्यते नरकाग्निना । (सो5हमात्मानमाधास्ये नरकान्मुच्यतां गुरु: ।) तब नरकाग्निसे अधिक संतप्त होते हुए पुरोहितने कहा--“राजन! मैंने तुम्हें जो (तुम्हारे पुत्रकी आहुति देकर) यज्ञ करवाया था, उसी कर्मका यह फल है' यह सुनकर राजर्षि सोमकने धर्मराजसे कहा--“भगवन्! मैं इस नरकमें प्रवेश करूँगा। आप मेरे पुरोहितको छोड़ दीजिये। वे महाभाग मेरे ही कारण नरकाग्निमें पक रहे हैं। अतः मैं अपने- आपको नरकमें रखूँगा, परंतु मेरे गुरुजीको उससे छुटकारा मिल जाना चाहिये” ।। १२-१३ न ! धर्म उवाच नान्य: कर्तु: फलं राजन्नुपभुड्धक्ते कदाचन । इमानि तव दृश्यन्ते फलानि वदतां वर,धर्मने कहा--राजन्! कताके सिवा दूसरा कोई उसके किये हुए कर्मोका फल कभी नहीं भोगता है। वक्ताओंमें श्रेष्ठ महाराज! तुम्हें अपने पुण्यकर्मोंके फलस्वरूप जो ये पुण्य लोक प्राप्त हुए हैं, प्रत्यक्ष दिखायी देते हैं
matkṛte hi mahābhāgaḥ pacyate narakāgninā | (so’ham ātmānam ādhāsye narakān mucyatāṁ guruḥ |)
Somaka thưa với Dharma: “Chính vì ta mà vị tư tế cao quý này đang bị lửa địa ngục thiêu đốt. Vậy nên ta sẽ tự đặt mình vào địa ngục—chỉ xin hãy giải thoát guru của ta khỏi đó.” Nhưng Dharma đáp: “Tâu đại vương, không ai ngoài chính kẻ hành động lại có thể thọ nhận quả báo của việc mình làm.”
धर्म उवाच
Educational Q&A
Dharma asserts the principle of karma-phala: no one other than the agent (kartṛ) truly experiences the result of an action. Even compassionate intentions cannot mechanically transfer karmic consequences from one person to another.
Seeing his priest suffering in hell, King Somaka offers to enter hell himself so that his guru may be freed. Dharma responds by emphasizing that each person must bear the fruit of his own deeds, setting a doctrinal boundary to Somaka’s proposed substitution.