Shloka 22

Cyavana’s Reconciliation with Indra; Tīrtha-Indexing at Ārcīka-parvata and Yamunā

Chapter 125

Devanagari script

यमौ च भीमसेनश्व कृष्णा चामित्रकर्शन | सर्वे चात्र गमिष्यामस्त्वयैव सह पाण्डव

Transliteration

yamau ca bhīmasenaś ca kṛṣṇā cāmitrakarśana | sarve cātra gamiṣyāmas tvayaiva saha pāṇḍava, rājan |

Translation

Lomasha nói: “Hỡi bậc hàng phục kẻ thù, hỡi vua Pāṇḍava! Hai anh em song sinh Nakula và Sahadeva, Bhīmasena, và Kṛṣṇā (Draupadī)—quả thật tất cả chúng ta—sẽ cùng đi với ngài đến chính nơi linh thiêng này. Đây là thánh địa, được truyền nhớ rằng chư thiên và các ṛṣi từng thọ hưởng lễ phẩm charu tại đây; gần đó sông Yamunā chảy với dòng nước không bao giờ cạn. Tại đây cũng truyền rằng Thượng Chủ Kṛṣṇa đã tu khổ hạnh. Những nơi thánh như vậy làm vững chí, gột sạch ý niệm, và nhờ tưởng niệm truyền thống của thần linh và ṛṣi mà dẫn dắt bậc quân vương đi theo dharma.”

Word by Word

• यमौ: the twins (Nakula and Sahadeva)
• यमौ: Karta
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Nominative, Dual

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• भीमसेनः: Bhimasena
• भीमसेनः: Karta
• Type: Noun
• Root: भीमसेन (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• कृष्णा: Krishnaa (Draupadi)
• कृष्णा: Karta
• Type: Noun
• Root: कृष्णा (प्रातिपदिक)
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अमित्रकर्शन: O crusher of foes
• Type: Noun
• Root: अमित्रकर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• सर्वे: all (of us)
• सर्वे: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र

• गमिष्यामः: we shall go
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: Simple Future (लृट्), First, Plural, Parasmaipada

• त्वया: with you / by you
• त्वया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine/Neuter, Instrumental, Singular

• एव: indeed, just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• सह: together with
• सह: Karana
• Type: Indeclinable
• Root: सह

• पाण्डव: O Pandava
• Type: Noun
• Root: पाण्डव (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

लोगमश उवाच

Characters & Entities

• Lomaśa
• Nakula
• Sahadeva
• Bhīmasena (Bhīma)
• Kṛṣṇā (Draupadī)
• Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira implied)
• Yamunā river
• Kṛṣṇa
• Devas (gods)
• Ṛṣis (seers)
• Dhātā
• Vidhātā
• Varuṇa
• Indra (sacred spring/stream implied)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse emphasizes collective commitment to a dharmic journey: a ruler and his companions proceed together to a sacred place associated with gods, sages, and tapas. The ethical point is that remembrance of holy exemplars and tīrthas supports purity of purpose, steadiness, and right conduct in adversity.

What is happening in the narrative?

The sage Lomasha addresses the Pāṇḍava king (Yudhiṣṭhira implied) and says that the twins Nakula–Sahadeva, Bhīma, Draupadī, and all companions will accompany him to that very sacred spot, which tradition connects with divine/ṛṣi worship and the nearby Yamunā.