Shloka 1
Nāvyāśrama-nirmāṇa and Ṛśyaśṛṅga’s Distraction (नाव्याश्रमनिर्माणम्—ऋश्यशृङ्गस्य विचलनम्)
अऑड टर (0) है 7 7 एकादरशाधिकशततमोड< ध्याय: वेश्याका ऋष्यशृंगको लुभाना और विभाण्डक मुनिका आश्रमपर आकर अपने पुत्रकी चिन्ताका कारण पूछना लोगश उवाच सातु नाव्याश्रमं चक्रे राजकार्यार्थसिद्धये । संदेशाच्चैव नृपते: स्वबुद्धया चैव भारत,लोमशजी कहते हैं--भरतनन्दन! उस वेश्याने राजाकी आज्ञाके अनुसार और अपनी बुद्धिसे भी उनका कार्य सिद्ध करनेके लिये नावपर एक सुन्दर आश्रम बनाया
Lomaśa uvāca — sā tu nāvy āśramaṃ cakre rāja-kāryārtha-siddhaye | saṃdeśāc caiva nṛpateḥ sva-buddhyā caiva bhārata ||
Lomaśa nói: “Hỡi hậu duệ Bharata, nàng ấy đã dựng một am thất trên thuyền để hoàn thành mưu sự của nhà vua. Vừa theo sứ điệp của quân vương, vừa theo sự phán đoán của chính mình, nàng bắt tay thực hiện ý đồ ấy.”
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how royal objectives are pursued through planning and initiative: an agent acts on the king’s directive while also applying personal discernment. Ethically, it raises the tension between political expediency and the moral ambiguity of using contrived appearances (a ‘hermitage’ on a boat) to achieve an end.
Lomaśa continues recounting a mission carried out on a king’s behalf: a woman constructs an ashram-like setting on a boat so the king’s plan can succeed, following the king’s message and her own strategy.