Shloka 30
सुरभि–इन्द्रसंवादः
Surabhi–Indra Dialogue as a Governance Exemplar
न किंचिदुक्त्वा दुर्मेधास्तस्थी किंचिदवाड्मुख: । तमशुश्रूषमाणं तु विलिखन्तं वसुंधराम्,उस दुर्बृद्धिने मैत्रेयजीको कुछ भी उत्तर न दिया। वह अपने मुँहको कुछ नीचा किये चुपचाप खड़ा रहा। राजन! मैत्रेयजीने देखा, दुर्योधन सुनना नहीं चाहता, वह पैरोंसे धरतीको कुरेद रहा है। यह देख उनके मनमें क्रोध जाग उठा। फिर तो वे मुनिश्रेष्ठ मैत्रेय कोपके वशीभूत हो गये
na kiñcid uktvā durmedhās tasthau kiñcid avāṅmukhaḥ | tam aśuśrūṣamāṇaṃ tu vilikhantaṃ vasuṃdharām ||
Vaiśaṃpāyana nói: “Không nói một lời, kẻ trí kém ấy đứng lặng, cúi mặt. Thấy hắn không muốn nghe và còn dùng chân cào xới đất, hiền giả Maitreya bừng dậy cơn giận—một lời cảnh tỉnh đạo lý rằng kiêu ngạo và khinh miệt lời khuyên sẽ rước lấy hậu quả nặng nề.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A leader’s refusal to listen—shown through silence, lowered face, and contemptuous gestures—signals inner arrogance and invites ethical and practical downfall; reverence for wise counsel is a safeguard of dharma.
Duryodhana gives no reply and stands with his face lowered, scraping the ground, indicating he does not wish to listen. Maitreya notices this disrespect and becomes angry, setting the stage for a stern response.