Shloka 16
Udyoga Parva Adhyaya 62 — Duryodhana’s Claim of Victory and Vidura’s Allegories on Discord and Risk
कामो लोभश्व दर्पश्न मन्युर्निद्रा विकत्थनम् । मान ईर्ष्या च शोकश्न नैतद् दान्तो निषेवते । अजिदट्दममशठं शुद्धमेतद् दान्तस्य लक्षणम्,दमनशील पुरुष काम, लोभ, अभिमान, क्रोध, निद्रा, आत्मप्रशंसा, मान, ईर्ष्या तथा शोक--इन दुर्गुणोंको अपने पास नहीं फटकने देता। कुटिलता और शठताका अभाव तथा आत्मशुद्धि यह दमयुक्त पुरुषका लक्षण है
kāmo lobhaś ca darpaś ca manyur nidrā vikatthanam | māna īrṣyā ca śokaś ca naitad dānto niṣevate || ajihmaṃ damaṃ aśaṭhaṃ śuddham etad dāntasya lakṣaṇam ||
Vidura nói: Dục vọng, tham lam, kiêu mạn, giận dữ, ngủ quá độ và khoe khoang—cùng với khát cầu danh dự, lòng đố kỵ và nỗi sầu—người tự chế (dānta) không hề buông mình theo. Sự ngay thẳng, kỷ luật tự kiềm, không gian trá, và thanh tịnh nội tâm—đó là những dấu hiệu của kẻ thật sự tự trị.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura defines the character of a dānta (self-controlled) person by two sides: (1) avoidance of inner enemies—desire, greed, pride, anger, slothful sleep, boastfulness, status-craving, envy, and grief; and (2) cultivation of positive traits—straightforwardness, disciplined restraint, freedom from deceit, and inner purity.
In Udyoga Parva, Vidura offers moral and political counsel during the tense pre-war negotiations. This verse is part of his ethical instruction, describing the qualities that make a person fit for wise conduct and stable judgment amid conflict.