Shloka 3
अर्जुन-माहात्म्य-चिन्ता
Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Arjuna’s Strategic Supremacy
मैं निरन्तर सोचने-विचारनेपर भी युद्धमें गाण्डीवधारी अर्जुनका ही सामना करनेवाले किसी ऐसे वीरको नहीं देखता, जो रथपर आरूढ़ हो उनके सम्मुख जा सके ।।
dhṛtarāṣṭra uvāca | asyataḥ karṇinālīkān mārgaṇān hṛdayacchidaḥ | pratyetā na samaḥ kaścid yudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ ||
Dhṛtarāṣṭra nói: “Dẫu ta không ngừng suy tư cân nhắc, ta vẫn không thấy trong chiến địa một dũng sĩ nào có thể đứng ngang hàng trước Arjuna, người cầm cây cung Gāṇḍīva. Khi chàng trút xuống mưa tên xuyên tim—những mũi tên có ngạnh và những mũi nhọn mảnh như kim—thì chẳng ai có thể lên chiến xa tiến ra đối diện chàng trên chiến trường với thế ngang bằng.”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral weight of war: when a ruler recognizes overwhelming martial power on one side, prudence and responsibility demand serious reflection on the consequences of choosing conflict. Dhṛtarāṣṭra’s admission implicitly critiques avoidable war and points to the ethical duty of leadership to restrain violence when possible.
In Udyoga Parva, as war preparations intensify, Dhṛtarāṣṭra voices anxiety about the coming battle. He acknowledges Arjuna’s unmatched prowess with the Gāṇḍīva and doubts that any warrior can face him equally, underscoring the looming catastrophe for the Kauravas if war proceeds.