Previous Verse
Next Verse

Shloka 166

उद्योगपर्व — अध्याय ५ (कृष्णनीति: न्यायशम-उपदेशः; विराट-द्रुपदयोः सैन्यसमाह्वानम्)

संकुला च तदा भूमिश्नषतुरड्गरबलान्विता । राजन! इस प्रकार कौरवों तथा पाण्डवोंके उद्देश्यसे दूर-दूरके नरेश अपनी सेना लेकर प्रस्थान करने लगे। इनकी चतुरंगिणी सेनासे सारी पृथ्वी व्याप्त हुई-सी जान पड़ने लगी

saṅkulā ca tadā bhūmiḥ caturaṅga-bala-anvitā | rājan, kaurava-pāṇḍavayoḥ prayojanārthaṃ dūra-dūrebhyo nṛpāḥ sva-senābhiḥ prasthātuṃ pracakramuḥ | teṣāṃ caturaṅgiṇībhiḥ senābhiḥ sarvā pṛthivī vyāptā iva babhūva |

Vaiśampāyana thưa: “Khi ấy, mặt đất trở nên chật kín, đầy những đạo quân bốn binh chủng. Tâu Đại vương, vì phe Kaurava và phe Pāṇḍava, các chúa tể từ muôn phương xa xôi đều đem quân xuất phát. Với những đạo quân bốn binh chủng ấy, tưởng như cả thế gian bị phủ kín—một điềm gở cho thấy một cuộc tranh chấp trong hoàng tộc có thể lôi kéo mọi cõi vào chiếc lưới chiến tranh đang lan rộng.”

संकुलाcrowded, dense
संकुला:
Karta
TypeAdjective
Rootसंकुल
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तदाthen, at that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
भूमिःthe earth, ground
भूमिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Nominative, Singular
चतुरङ्गरबलान्विताendowed with an army of four divisions (chariots, elephants, cavalry, infantry)
चतुरङ्गरबलान्विता:
Karta
TypeAdjective
Rootचतुरङ्ग-र-बल-अन्वित
FormFeminine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
K
Kauravas
P
Pāṇḍavas
N
nṛpāḥ (various kings)
C
caturaṅga-bala (fourfold army)
B
bhūmi/pṛthivī (the earth)