Shloka 104
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
गोमायुसंघाश्च नदन्ति रात्रौ रक्षांस्यथो निष्पतन्त्यन्तरिक्षात् । मृगा: शृगाला: शितिकण्ठाश्न काका गृथ्रा बकाश्नैव तरक्षवश्च,'रातमें गीदड़ोंक दल कोलाहल मचाते हैं, राक्षत आकाशसे पृथिवीपर टूटे पड़ते हैं तथा हिरण, सियार, मोर, कौआ, गीध, बगुला और चीते मेरे रथके समीप दौड़े आते हैं
sañjaya uvāca | gomāyusaṅghāś ca nadanti rātrau rakṣāṁsy atho niṣpatanty antarīkṣāt | mṛgāḥ śṛgālāḥ śitikaṇṭhāś ca kākā gṛdhrā bakāś caiva tarakṣavaś ca ||
Sañjaya nói: “Ban đêm, bầy chó rừng tru vang náo loạn; và các rākṣasa như thể bị phóng từ trời cao, sà xuống. Nai, chó rừng, công, quạ, kền kền, cò và linh cẩu cũng lao đến sát bên chiến xa của ta.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse conveys that when society moves toward adharma and mass violence, nature and the unseen realm appear disturbed; ominous portents function as moral warnings, urging restraint, right counsel, and a return to dharma before irreversible harm occurs.
Sañjaya reports frightening nighttime signs around his chariot—howling jackals, rākṣasas seeming to descend from the sky, and scavenger or wild birds and beasts gathering—presented as forebodings of the catastrophic war that is drawing near.