Shloka 27
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
जैसे सब ओर जलसे परिपूर्ण बड़े जलाशयके प्राप्त होनेपर जलके लिये अन्यत्र जानेकी आवश्यकता नहीं होती, उसी प्रकार आत्मज्ञानीके लिये सम्पूर्ण वेदोंमें कुछ भी प्राप्त करनेयोग्य शेष नहीं रह जाता ।।
yathā sarvataḥ jalena paripūrṇe mahati jalāśaye prāpte jalārtham anyatra gantum na āvaśyakam, tathā ātmajñāninaḥ sarveṣu vedeṣu kiñcid api prāptavyaṁ śeṣaṁ na tiṣṭhati. aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo mahātmā na dṛśyate sauhṛdi sanniviṣṭaḥ; ajaḥ akṣaraḥ divārātram atandritaḥ—taṁ santaṁ matvā kaviḥ āste prasannaḥ.
Như khi đến một hồ nước lớn đầy tràn bốn phía thì không còn cần đi nơi khác tìm nước, cũng vậy, đối với người biết Tự Ngã, trong toàn bộ Veda không còn gì phải đạt thêm. Đại Ngã—Đấng Purusha chỉ bằng ngón cái—ngự trong tim, nhưng không phải ai cũng thấy. Ngài vô sinh, bất hoại, tỉnh thức không ngơi suốt ngày đêm. Ai biết Ngài là Chân Thật, bậc hiền trí ấy an trú trong niềm hỷ lạc tĩnh nhiên.
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
Sanatsujāta teaches that once the Self is realized, scriptural learning no longer remains an external ‘means to gain’—like water-seeking ends when one reaches a full reservoir. The supreme inner Person, subtle and heart-abiding, is unborn and imperishable; knowing Him brings settled serenity and freedom from dependence on outer supports.
In Udyoga Parva, as the Kuru crisis moves toward war, Dhṛtarāṣṭra is instructed by the sage Sanatsujāta. The discourse shifts the king’s attention from anxiety, policy, and mere textual knowledge to the inner ground of dharma—Self-knowledge—present in the heart and capable of granting clarity and peace amid impending conflict.