Shloka 15
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
अड्गुष्ठमात्र: पुरुषो$न्तरात्मा लिड्रस्य योगेन स याति नित्यम् | तमीशमीड्यमनुकल्पमाद्यं पश्यन्ति मूढा न विराजमानम् | योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo ’ntarātmā liṅgasya yogena sa yāti nityam | tam īśam īḍyam anukalpam ādyaṃ paśyanti mūḍhā na virājamānam | yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam ||
Sanatsujāta nói: Trong thân này có Tự Ngã nội tại—một “nhân ngã cỡ ngón cái”. Do bị ràng buộc bởi sự kết hợp với thân vi tế (liṅga-śarīra), nó không ngừng trôi lăn trong luân hồi sinh–tử. Nhưng Đấng Tối Thượng—chúa tể của muôn loài, đáng được tán dương, là nguyên nhân sơ thủy và toàn năng—dẫu hiện hữu khắp nơi trong quang huy của chính Ngài, vẫn không được kẻ mê muội nhận thấy. Còn các hành giả yoga có kỷ luật thì thật sự chiêm kiến trực tiếp Bhagavān vĩnh cửu, phúc lạc ấy.
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts two perceptions: the deluded fail to recognize the ever-present, radiant Supreme Lord, while yogins—through inner discipline and clarity—directly perceive Him. It also explains transmigration as the jīva’s continual ‘going’ due to association with the subtle body (liṅga-śarīra).
In the Udyoga Parva’s Sanatsujātīya discourse, Sanatsujāta instructs (as a spiritual teacher) on the nature of the self, bondage, and the means of true vision. This verse advances the teaching by describing the indwelling self’s rebirth due to subtle-body linkage and affirming that yogic insight reveals the eternal Lord whom ordinary delusion obscures.