Shloka 30
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
त्यक्तेद्रव्यैर्यद् भवति नोपयुक्तैश्न कामतः । न च द्रव्यैस्तद् भवति नोपयुक्तैश्न कामत:
tyaktair dravyair yad bhavati nopayuktaiḥ na kāmataḥ | na ca dravyais tad bhavati nopayuktaiḥ na kāmataḥ ||
Sanatsujāta dạy rằng sự tự do nội tâm gọi là “vô dục” không sinh ra từ việc tùy ý hưởng thụ của cải. Điều đạt được nhờ xả bỏ những tài vật không dùng đến hay không cần thiết, không thể đạt được bằng cách hưởng chính những thứ ấy để cầu khoái lạc; và vô dục cũng không thành chỉ bởi tích lũy giàu sang—ngay cả việc tiêu dùng để thỏa ham muốn cũng không phải là từ bỏ dục vọng.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Desirelessness (nishkāmatā/vairāgya) is not produced by indulging in wealth and objects for pleasure; it arises from a disciplined relation to possessions—especially the capacity to relinquish attachment—rather than from accumulation or gratification.
In the Sanatsujātīya section of Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs Dhṛtarāṣṭra on spiritual and ethical principles. Here he contrasts renunciation and indulgence, emphasizing that true freedom from desire is not achieved through enjoyment or mere possession.