Shloka 17
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
Devanagari script
एकैक: पर्युपास्ते ह मनुष्यान् मनुजर्षभ । लिप्समानोड्तरं तेषां मृगाणामिव लुब्धक:,नरश्रेष्ठ! जैसे व्याध मृगोंको मारनेका छिद्र (अवसर) देखता हुआ उनकी टोहमें लगा रहता है, उसी प्रकार इनमेंसे एक-एक दोष मनुष्योंका छिद्र देखकर उनपर आक्रमण करता है
Transliteration
ekaikaḥ paryupāste ha manuṣyān manujarṣabha | lipsamāno 'ntaraṃ teṣāṃ mṛgāṇām iva lubdhakaḥ ||
Translation
Sanatsujāta nói: “Hỡi bậc trượng phu kiệt xuất, mỗi lỗi lầm ấy đều rình rập loài người. Chúng tìm một kẽ hở yếu mềm nơi họ—như kẻ thợ săn dõi mắt chờ khoảng trống để đánh hươu—hễ gặp cơ hội là lập tức tấn công.”
Word by Word
एकैकःeach one (individually)
एकैकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएकैक
FormMasculine, Nominative, Singular
पर्युपास्तेwaits upon / lies in wait around
पर्युपास्ते:
TypeVerb
Rootउप-आस् (परि+उप+आस्)
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
हindeed / surely (emphasis)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
मनुष्यान्men / human beings
मनुष्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Accusative, Plural
मनुजर्षभO bull among men
मनुजर्षभ:
TypeNoun
Rootमनुज-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
लिप्समानःdesiring / seeking to obtain
लिप्समानः:
Karta
TypeVerb
Rootलिप्समान
Formशानच् (present participle, Atmanepada sense), Masculine, Nominative, Singular
अन्तरम्an opening, gap, opportunity
अन्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
मृगाणाम्of deer / of wild animals
मृगाणाम्:
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Genitive, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
लुब्धकःhunter
लुब्धकः:
Karta
TypeNoun
Rootलुब्धक
FormMasculine, Nominative, Singular
नरश्रेष्ठO best of men
नरश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootनर-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
सनत्युजात उवाच
Characters & Entities
S
SanatsujātaM
manuṣyāḥ (human beings)L
lubdhaka (hunter)M
mṛga (deer/prey)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes