Shloka 61
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
द्वाविमौ पुरुषव्याप्र सूर्यमण्डलभेदिनौ । परिव्राड् योगयुक्तश्व रणे चाभिमुखो हत:,पुरुषश्रेष्ठ) ये दो प्रकारके पुरुष सूर्यमण्डलको भेदकर ऊर्ध्वगतिको प्राप्त होते हैं-- योगयुक्त संन््यासी और संग्राममें शत्रुओंके सम्मुख युद्ध करके मारा गया योद्धा
dvāv imau puruṣavyāghra sūryamaṇḍalabhedinau | parivrāḍ yogayuktaś ca raṇe cābhimukho hataḥ ||
Vidura nói: Hỡi bậc hùng tráng giữa loài người, có hai hạng người được nói là xuyên qua cả vòng mặt trời và đạt đến con đường thượng thăng: vị du tăng khổ hạnh tinh cần trong yoga, và người chiến binh đối mặt quân thù nơi trận mạc rồi ngã xuống. Lời dạy cho thấy: cả sự từ bỏ nội tâm kiên định lẫn sự hy sinh vô úy, đúng bổn phận trong cuộc chiến chính nghĩa, đều có thể đưa đến lộ trình tối thượng.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Two distinct dharmic paths can lead to the highest ascent: (1) disciplined renunciation grounded in yoga, and (2) courageous, duty-aligned self-offering in battle—specifically dying while facing the enemy rather than fleeing.
Vidura instructs the addressed noble (puruṣavyāghra) by contrasting the spiritual merit of a yogic renunciant with that of a warrior who dies honorably in combat, emphasizing steadfastness and integrity in one’s chosen duty.