Shloka 48
अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
इदं पुनर्वचन धार्त॑राष्ट्र सुयोधनं संजय श्रावयेथा: । यस्ते शरीरे हृदयं दुनोति काम: कुरूनसपत्नो<नुशिष्याम्
idaṃ punarvacanaṃ dhārtarāṣṭra suyodhanaṃ saṃjaya śrāvayethāḥ | yas te śarīre hṛdayaṃ dunoti kāmaḥ kurūn asapatno 'nuśiṣyām, saṃjaya |
“Saṃjaya, hãy nhắc lại thông điệp này cho Suyodhana, con của Dhṛtarāṣṭra: ‘Cơn khát vọng đã dấy lên trong ngươi—muốn trị vì nhà Kuru không kẻ đối địch—chỉ khiến tim ngươi bị giày vò. Không có cách nào để nó thành tựu. Chúng ta không hèn yếu đến mức để điều ngươi ưa thích được toại nguyện. Hỡi dũng sĩ bậc nhất của dòng Bharata: hãy trả Indraprastha lại cho ta, bằng không thì hãy chọn chiến tranh.’”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Unrestrained desire for unrivalled power (kāma) becomes self-torment and leads to ruin; righteous kingship requires restraint and fairness. When a just claim is denied, a kṣatriya may issue a final ethical ultimatum: restore what is due or face war.
Yudhiṣṭhira instructs Sañjaya to deliver a firm message to Duryodhana: his ambition to rule the Kurus without rival is impossible to realize without causing conflict; therefore he must return Indraprastha to the Pāṇḍavas, otherwise war will follow.