Shloka 2
Pāṇḍava-senā-niryāṇa and Vyūha-vibhāga (पाण्डवसेनानिर्याण तथा व्यूहविभाग)
तस्य तद् वचन श्रुत्वा रुषिता: पाण्डवा भृशम् | प्रागेव भृशसंक्रुद्धा: कैतव्येनापि धर्षिता:,उसकी बात सुनकर पाण्डवोंको बड़ा रोष हुआ। एक तो वे पहलेसे ही अधिक क्रुद्ध थे, दूसरे जुआरी शकुनिके बेटेने भी उनका बड़ा तिरस्कार किया
tasya tad vacanaṁ śrutvā ruṣitāḥ pāṇḍavā bhṛśam | prāg eva bhṛśa-saṅkruddhāḥ kaitavyenāpi dharṣitāḥ ||
Sañjaya thưa: Nghe những lời ấy, các Pāṇḍava bừng bừng phẫn nộ. Vốn đã giận dữ từ trước, họ lại càng bị kẻ cờ bạc—Kaitavya—khiêu khích và sỉ nhục, khiến nỗi căm phẫn chính đáng do lừa trá và nhục nhã càng thêm sắc lạnh.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how deceitful speech and contempt (dharṣaṇa) intensify anger and hasten conflict. Ethically, it points to the destructive power of adharma—especially gambling-associated deception (kaitava)—in eroding restraint and pushing righteous parties toward war.
Sañjaya reports that the Pāṇḍavas, already furious, become even more enraged after hearing a provocative statement. The added sting is that the insult comes from a ‘gambler’ figure—evoking the earlier dice-game humiliation—thereby escalating tensions in the lead-up to open hostilities.