Shloka 226
Udyoga Parva Adhyāya 132 — Vidura’s Counsel on Udyama, Yaśas, and Kṣātra-Dharma
राशिवर्धनमात्र स नैव स्त्री न पुन: पुमान् | जिसके महान् और अद्धुत पुरुषार्थ एवं चरित्रकी सब लोग चर्चा नहीं करते हैं
rāśivardhanamātraḥ sa naiva strī na punaḥ pumān |
Vāyu nói: “Kẻ chỉ làm tăng số người, nhưng chẳng ai nhắc đến nghị lực lớn lao và phẩm hạnh kỳ diệu của người ấy—thì theo mắt ta, kẻ ấy không thật là nữ, cũng không thật là nam.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Human worth is measured by exemplary effort and character (puruṣārtha and cāritra), not merely by biological or social functions like producing descendants; a life without recognized virtue is portrayed as failing the ideals associated with being truly ‘man’ or ‘woman’ in a dharmic sense.
Vāyu delivers a sharp ethical judgment within the Udyoga Parva context, emphasizing that mere continuation of lineage is insufficient; what deserves remembrance and public praise is noble conduct and extraordinary endeavor.