Shloka 12
ययातिदौहित्रपुण्यसमुच्चयः | Yayāti and the Grandsons’ Consolidation of Merit
ययातिरुपजिघ्रन् वै निपपात महीं प्रति । उनके यज्ञका धूम मानो स्वर्गका द्वार बनकर उपस्थित हुआ था। ययाति उसीको सूँघते हुए पृथ्वीकी ओर गिर रहे थे || ११ ह ।। भूमौ स्वर्गे च सम्बद्धां नदीं धूममयीमिव । गड्जां गामिव गच्छन्तीमालम्ब्य जगतीपति:,भूतलसे स्वर्गतक धूममयी नदी-सी प्रवाहित हो रही थी, मानो आकाशगंगा भूमिपर जा रही हों। भूपाल ययाति उसी धूमलेखाका अवलम्बन करके लोकपालोंके समान तेजस्वी तथा अवभृथ स्नानसे पवित्र अपने चारों सम्बन्धियोंके बीचमें गिरे
yayātir upajighran vai nipapāta mahīṁ prati | bhūmau svarge ca sambaddhāṁ nadīṁ dhūmamayīm iva | gaṅgāṁ gām iva gacchantīm ālambya jagatīpatiḥ ||
Nārada nói: Vua Yayāti, như thể muốn hít lấy làn khói ấy, đã rơi xuống về phía trần gian. Khói từ lễ tế của ông hiện ra như một lối đi—như một dòng sông khói nối liền trời và đất, tựa như chính sông Gaṅgā đang đổ xuống cõi đời. Bám vào dòng khói ấy, chúa tể mặt đất hạ xuống; cú rơi được khắc họa như một sự đảo chiều đạo lý: khi phước đức cạn kiệt, địa vị thiên giới cũng mất, và phần thưởng của nghi lễ rốt cuộc có giới hạn.
नारद उवाच
Educational Q&A
Heavenly enjoyment gained by ritual merit is finite; when merit is exhausted, one must fall back into worldly existence. The imagery of clinging to sacrificial smoke underscores that ritual results, though powerful, do not grant permanent liberation.
Nārada describes King Yayāti descending from heaven to earth. The smoke of Yayāti’s sacrifice appears like a river or bridge between realms, and Yayāti is portrayed as grasping that smoke-stream as he falls, emphasizing the transition from celestial reward back to mortal life.