Previous Verse
Next Verse

Shloka 166

Nahuṣa Abhiṣeka and the Crisis of Restraint (नहुषाभिषेकः—दमभ्रंशः)

सम्प्राप्ता दर्शन देवी शक्रस्य महिषी प्रिया । उनके लिये वायु मनोहर, सुखद, शीतल और सुगन्धित होकर बहते थे। इस प्रकार क्रीड़ा करते हुए दुरात्मा राजा नहुषकी दृष्टि एक दिन देवराज इन्द्रकी प्यारी महारानी शचीपर पड़ी

samprāptā darśanaṃ devī śakrasya mahiṣī priyā | teṣāṃ vāyavaḥ manoharāḥ sukhadāḥ śītalāḥ sugandhitāś ca vavāhuḥ | evaṃ krīḍataḥ durātmanaḥ rājñaḥ nahuṣasya dṛṣṭir ekadā devarāja-indrasya priyāyāṃ mahārāṇyāṃ śacīyāṃ nipapāta |

Śalya nói: Nữ thần Śacī, hoàng hậu yêu dấu của Śakra (Indra), hiện ra trước mắt. Vì nàng, gió dường như thổi thật mỹ lệ—làm vui lòng tâm trí, êm dịu, mát lành và ngát hương. Thế rồi, trong lúc buông mình vào cuộc vui tự phụ, vua Nahuṣa với tâm địa tà ác một ngày kia đã đưa mắt nhìn về Śacī, vị đại hoàng hậu được Indra yêu quý.

सम्प्राप्ताhaving arrived / having come
सम्प्राप्ता:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-आप् (धातु) / सम्प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
दर्शनम्sight; audience; seeing
दर्शनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदर्शन
FormNeuter, Accusative, Singular
देवीthe goddess; lady
देवी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Nominative, Singular
शक्रस्यof Śakra (Indra)
शक्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Genitive, Singular
महिषीchief queen; consort
महिषी:
Karta
TypeNoun
Rootमहिषी
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रियाbeloved; dear
प्रिया:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रिय
FormFeminine, Nominative, Singular

शल्य उवाच

शल्य (Śalya)
नहुष (Nahuṣa)
इन्द्र/शक्र/देवराज (Indra/Śakra/Devarāja)
शची (Śacī/Indrāṇī)
वायु (the winds)

Educational Q&A

The verse highlights how unchecked desire and self-indulgence in a ruler can corrupt judgment and lead toward adharma—especially when one covets what is bound by loyalty and divine order.

Śalya narrates that Śacī, Indra’s beloved queen, comes into view amid an idyllic atmosphere, and King Nahuṣa—described as wicked-minded—fixes his gaze upon her, foreshadowing an improper pursuit.