Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Uttarā-diśā Māhātmya — Suparṇa’s Praise of the Northern Quarter

Suparṇa–Gālava Saṃvāda

यहीं नागराज अनन्तका निवास तथा आदि-अन्तसे रहित भगवान्‌ विष्णुका सर्वोत्कृष्ट स्थान है ।। अत्रानलसखस्यापि पवनस्य निवेशनम्‌ । महर्षे: कश्यपस्यात्र मारीचस्य निवेशनम्‌,इसी दिशामें अग्निदेवके सखा वायुदेवका भवन तथा मरीचिनन्दन महर्षि कश्यपका आश्रम है

atrānanta-nāgarājasya nivāsaḥ tathā ādy-anta-rahitasya bhagavato viṣṇoḥ sarvotkṛṣṭaṃ sthānam | atrānalasakhasyāpi pavanasya niveśanam | maharṣeḥ kaśyapasyātra mārīcasya niveśanam ||

Nơi đây là chốn ngự của Ananta, vua loài rắn; và cũng chính nơi đây là thánh vị tối thượng của đức Viṣṇu, bậc không khởi đầu cũng chẳng có tận cùng. Về phương này lại có nơi cư trú của thần Vāyu, bạn hữu của thần Agni; và tại đây là đạo tràng của đại hiền Kaśyapa, con của Marīci.

अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
Formindeclinable (locative adverb)
अनल-सखस्यof the friend of Fire (i.e., of Vāyu)
अनल-सखस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootअनलसख
Formmasculine, genitive, singular
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formindeclinable
पवनस्यof the Wind (Vāyu)
पवनस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootपवन
Formmasculine, genitive, singular
निवेशनम्dwelling; abode
निवेशनम्:
Karta
TypeNoun
Rootनिवेशन
Formneuter, nominative, singular
महर्षेःof the great sage
महर्षेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootमहर्षि
Formmasculine, genitive, singular
कश्यपस्यof Kaśyapa
कश्यपस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootकश्यप
Formmasculine, genitive, singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
Formindeclinable (locative adverb)
मारीचस्यof Marīci
मारीचस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootमारीच
Formmasculine, genitive, singular
निवेशनम्dwelling; abode
निवेशनम्:
Karta
TypeNoun
Rootनिवेशन
Formneuter, nominative, singular

युपर्ण उवाच

A
Ananta (Śeṣa)
N
Nāgarāja (king of serpents)
V
Viṣṇu
A
Agni (Anala)
V
Vāyu (Pavana)
K
Kaśyapa
M
Marīci

Educational Q&A

The verse affirms an eternal divine order (Viṣṇu as beginningless and endless) and situates that order in a sacred landscape connected with revered beings (Ananta, Vāyu, Kaśyapa). It teaches that dharma is supported by remembrance of the divine and the authority of ancient ṛṣi-lineages.

Yuparṇa is describing a particular direction/region by identifying what sacred presences are located there—Ananta’s abode, Viṣṇu’s supreme station, Vāyu’s dwelling, and Kaśyapa’s hermitage—functioning like a guided map of holy sites and cosmic guardians.