Shloka 16
Virāṭa-sabhāyāṃ Saṃniveśaḥ — Assembly at Virāṭa’s Hall and Kṛṣṇa’s Diplomatic Counsel
मिथ्योपचारेण यथा हाुनेन कृच्छं महत् प्राप्तमसहा[रूपम् | न चापि पार्थो विजितो रणे तैः स्वतेजसा धृतराष्ट्रस्य पुत्र:
mithyopacāreṇa yathā hānena kṛcchraṁ mahat prāptam asahā-rūpam | na cāpi pārtho vijito raṇe taiḥ svatejasā dhṛtarāṣṭrasya putraiḥ ||
Bằng những cách đối đãi giả trá và mưu kế lừa dối, các Pāṇḍava đã bị đẩy vào tai ương lớn lao, không sao chịu nổi—điều ấy chẳng hề che giấu được trước các vị. Và Pārtha (con của Kuntī) chưa từng bị các con trai Dhṛtarāṣṭra đánh bại trên chiến địa bằng chính dũng lực của họ; vương quốc của chàng bị cướp đoạt chỉ bởi gian trá.
श्रीकृष्ण उवाच
Educational Q&A
Kṛṣṇa frames the conflict as a moral issue: the Pāṇḍavas’ suffering and loss of kingdom arose from deceitful conduct, not from legitimate victory in righteous battle. This underscores that adharma (fraud, छल-कपट) cannot be treated as rightful conquest.
In the opening of Udyoga Parva, Kṛṣṇa reminds the assembled parties that the Kauravas did not win by valor; rather, through false dealings they caused the Pāṇḍavas immense hardship and seized their sovereignty, setting the ethical backdrop for the coming negotiations and war.