Shloka 51
महता शोकजालेन प्रणुन्नो$स्मि द्विजोत्तम । नात्मानमवबुध्यामि मुहामानो मुहुर्मुहु:,“विप्रवर! मुझे महान् शोकजालने सब ओरसे जकड़ रखा है। मैं अपने-आपको ही नहीं समझ पा रहा हूँ। मुझे बारंबार मूर्च्छा आ जाती है
mahatā śokajālena praṇunno'smi dvijottama | nātmānam avabudhyāmi muhāmāno muhur muhuḥ ||
“Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, ta bị một tấm lưới sầu khổ mênh mông vây chặt và xô dạt tứ phía. Ta không còn hiểu rõ nổi chính mình; hết lần này đến lần khác, ta rơi vào mê muội và ngất lịm.”
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how overwhelming grief can cloud self-knowledge and judgment. It implicitly urges compassion and patience in the face of trauma, recognizing that ethical discernment (dharma-buddhi) can be temporarily eclipsed by sorrow.
In the Stree Parva’s atmosphere of mourning after the Kurukṣetra war, Vaiśaṃpāyana describes being seized by intense grief, confessing that he cannot steady his mind or even understand himself, repeatedly lapsing into confusion and faintness.