Shloka 46

धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा—व्यासोपदेशः

Dhṛtarāṣṭra’s Collapse and Vyāsa’s Counsel

Devanagari script

तुम्हें बारंबार शोकसे संतप्त और मोहित होते जानकर राजा युधिष्छिर अपने प्राणोंका भी परित्याग कर देंगे |। कृपालुर्नित्यशो वीरस्तिर्यग्योनिगतेष्वपि । स कथं त्वयि राजेन्द्र कृपां नैव करिष्यति,राजेन्द्र! वीर युधिष्ठिर पशु-पक्षी आदि योनिके प्राणियोंपर भी सदा दयाभाव बनाये रखते हैं; फिर तुमपर वे कैसे दया नहीं करेंगे?

Transliteration

tvāṁ bāraṁbāraṁ śokasaṁtaptam mohitam ca jñātvā rājā yudhiṣṭhiraḥ svaprāṇān api parityakṣyati | kṛpālur nityaśo vīras tiryagyonigateṣv api | sa kathaṁ tvayi rājendra kṛpāṁ naiva kariṣyati ||

Translation

“Biết rằng ngươi hết lần này đến lần khác bị sầu khổ thiêu đốt và bị mê lầm lấn át, vua Yudhiṣṭhira sẽ bỏ cả mạng sống mình. Hỡi bậc tối thượng trong hàng quân vương, vị anh hùng ấy vốn luôn giàu lòng từ mẫn, ngay với loài sinh trong thân thú hay chim; vậy cớ sao ngài lại không thương xót ngươi?”

Word by Word

• {'tvām': 'you (accusative singular)', 'bāraṁbāram': 'again and again, repeatedly', 'śoka': 'grief, sorrow', 'saṁtapta': 'burned, afflicted, tormented', 'mohita': 'deluded, bewildered, overcome by confusion', 'jñātvā': 'having known, having understood', 'rājā': 'king', 'yudhiṣṭhiraḥ': 'Yudhiṣṭhira (eldest Pāṇḍava)', 'prāṇān': 'life-breaths

• life', 'api': 'even, also', 'parityakṣyati': 'will abandon, will give up', 'kṛpāluḥ': 'compassionate, merciful', 'nityaśaḥ': 'always, continually', 'vīraḥ': 'hero, brave man', 'tiryak': 'animal (non-human creature)', 'yoni': 'womb

• species', 'gateṣu': 'in those who have gone into / are situated in (locative plural)', 'tiryagyonigateṣu': 'among beings born as animals/birds and other non-human species', 'saḥ': 'he', 'katham': 'how?', 'tvayi': 'toward you

• in your case (locative singular)', 'rājendra': 'O lord of kings

• O best of kings (vocative)', 'kṛpām': 'compassion, pity, grace', 'na eva': 'not at all, certainly not', 'kariṣyati': 'will do, will show'}

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

• Vyāsa
• Yudhiṣṭhira