Shloka 5
शोक-शमन उपदेशः
Instruction on the Pacification of Grief
यदा प्राज्ञाश्न मूढाश्न धनवन्तो5थ निर्धना: । सर्वे पितृवनं प्राप्प स्वपन्ति विगतज्वरा:,जब दिद्वान्-मूर्ख, धनवान् और निर्धन सभी श्मशान-भूमिमें जाकर निश्चिन्त सो जाते हैं, उस समय उनके मांसरहित नाड़ियोंसे बँधे हुए तथा अस्थिबहुल अंगोंको देखकर क्या दूसरे लोग वहाँ उनमें कोई ऐसा अन्तर देख पाते हैं, जिससे वे उनके कुल और रूपकी विशेषताको समझ सकें; फिर भी वे मनुष्य एक-दूसरेको क्यों चाहते हैं? इसलिये कि उनकी बुद्धि ठगी गयी है
yadā prājñāś ca mūḍhāś ca dhanavanto 'tha nirdhanāḥ | sarve pitṛvanaṁ prāpya svapanti vigatajvarāḥ ||
Khi bậc trí và kẻ ngu, người giàu và kẻ nghèo—tất thảy như nhau—đến «khu rừng của tổ tiên» (bãi hỏa táng) và nằm xuống đó, thoát khỏi mọi cơn sốt sắng của sự tranh đua, thì ai còn có thể nhận ra nơi họ một khác biệt nào để biết dòng dõi, nhan sắc hay địa vị? Thế mà con người vẫn bám víu vào nhau, kết chặt ái luyến như thể những khác biệt ấy bền lâu—bởi tri kiến của họ đã bị mê lầm đánh lừa.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura underscores the equalizing truth of death: wisdom and folly, wealth and poverty, lineage and beauty all lose their meaning at the cremation ground. Therefore, obsessive attachment and pride in social distinctions are forms of delusion; ethical clarity arises from remembering impermanence and cultivating detachment.
In the Stree Parva’s aftermath of the war, Vidura speaks in a reflective, admonitory tone. He points to the cremation ground as the ultimate witness that worldly differences collapse, urging listeners to reconsider grief, pride, and attachment in light of mortality.