Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Gandhārī’s Lament for Bhūriśravas and Śakuni

Book 11, Chapter 24

दिष्ट्या नैनं महाराज दारुणं भरतक्षयम्‌ । कुरुसंक्रन्दनं घोर युगान्तमनुपश्यसि,“महाराज! सौभाग्यसे आपको यह भरतवंशियोंका दारुण विनाश, घोर प्रलयके समान कुरुकुलका महासंहार देखनेका अवसर नहीं मिला है

diṣṭyā nainaṃ mahārāja dāruṇaṃ bharatakṣayam | kurusaṃkrandanaṃ ghoraṃ yugāntam anupaśyasi ||

Nàng nói: “Tâu Đại vương, thật may mắn thay ngài không phải chứng kiến cảnh diệt vong thảm khốc của dòng Bharata—cuộc tàn sát kinh hoàng của nhà Kuru, như tận cùng một thời đại.”

दिष्ट्याfortunately; by good luck
दिष्ट्या:
TypeIndeclinable
Rootदिष्टि
FormAvyaya (interjection/adverbial: 'fortunately')
not
:
TypeIndeclinable
Root
FormNegation particle
एनम्this (one/thing)
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
दारुणम्terrible; dreadful
दारुणम्:
TypeAdjective
Rootदारुण
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
भरतक्षयम्destruction of the Bharatas
भरतक्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootभरतक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
कुरुसंक्रन्दनम्the great wailing/crying among the Kurus
कुरुसंक्रन्दनम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुरुसंक्रन्दन
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
घोरम्horrific; dreadful
घोरम्:
TypeAdjective
Rootघोर
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
युगान्तम्the end of an age; world-ending time
युगान्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुगान्त
FormMasculine, Accusative, Singular
अनुपश्यसिyou behold; you witness
अनुपश्यसि:
TypeVerb
Rootअनु√पश्
FormPresent (Lat), Parasmaipada, 2nd person, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Mahārāja (the king addressed)
B
Bharatas
K
Kurus

Educational Q&A

The verse frames the aftermath of war as so morally and emotionally catastrophic that not witnessing it is itself a kind of grace; it underscores impermanence and the ethical horror of mass violence.

Vaiśampāyana addresses a king and remarks that, fortunately, he did not have to see the dreadful annihilation of the Bharatas and the terrifying, yugānta-like slaughter and tumult among the Kurus.