Shloka 30
Gāndhārī’s Battlefield Survey: The Fallen and the Onset of Funeral Rites (शल्य-भगीरथ-भीष्म-द्रोणादि-दर्शनम्)
Devanagari script
यस्य निर्दहतः सेनां गतिरग्नेरिवाभवत् | स भूमौ निहतः शेते शान्तार्चिरिव पावक:,शत्रुओंकी सेनाको दग्ध करते समय जिनकी गति अग्निके समान होती थी, वे ही बुझी हुई लपटोंवाली आगके समान मरकर पृथ्वीपर पड़े हैं
Transliteration
yasya nirdahataḥ senāṃ gatir agner ivābhavat | sa bhūmau nihataḥ śete śāntārcir iva pāvakaḥ ||
Translation
Vaiśampāyana nói: “Người mà khi thiêu đốt quân địch, đà xông tới như chính đường đi của lửa—nay bị giết, nằm trên mặt đất, như ngọn lửa đã tắt, không còn bùng cháy.”
Word by Word
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
निर्दहतःof (him) burning / while burning
निर्दहतः:
Karta
TypeVerb
Rootनिर्दह् (नि + दह्)
FormShatr (present active participle), Masculine, Genitive, Singular
सेनाम्army
सेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Accusative, Singular
गतिःmovement, course
गतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Singular
अग्नेःof fire
अग्नेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Genitive, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अभवत्was, became
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Locative, Singular
निहतःslain
निहतः:
TypeVerb
Rootनि + हन्
FormPast passive participle (kta), Masculine, Nominative, Singular
शेतेlies
शेते:
TypeVerb
Rootशी (शे)
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Ātmanepada
शान्त-अर्चिःhaving quenched flames
शान्त-अर्चिः:
Karta
TypeAdjective
Rootशान्त (√शम्) + अर्चिस्
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पावकःfire
पावकः:
Karta
TypeNoun
Rootपावक
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaS
senā (army/host)A
agni/pāvaka (fire)B
bhūmi (earth/ground)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes