Shloka 23
उतथ्योपदेशः—राजधर्मः, दर्पनिग्रहः, प्रजारक्षणम्
Utathya’s Instruction: Royal Dharma, Restraint of Pride, Protection of Subjects
Devanagari script
तेषां हकामकरणादू राज्ञ: संजायते भयम् । मित्राणि न च वर्धन्ते तथामित्री भवन्त्यपि,उनकी इच्छा पूर्ण न करनेसे राजाओंके ऊपर भय आता है। राजाके मित्रोंकी वृद्धि नहीं होती, उलटे शत्रु बनते जाते हैं
Transliteration
teṣāṁ hakāmakaraṇādū rājñaḥ saṁjāyate bhayam | mitrāṇi na ca vardhante tathāmitrī bhavanty api ||
Translation
Utathya nói: “Khi một vị vua không đáp ứng những điều mong mỏi của kẻ nương tựa nơi mình, nỗi sợ sẽ sinh khởi đối với bậc trị vì. Vòng bạn hữu của ông không tăng trưởng; trái lại, chính những mối quan hệ ấy dần hóa thành thù địch.”
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
अकामकरणात्from not fulfilling (their) desire / from non-compliance
अकामकरणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअकामकरण
FormNeuter, Ablative, Singular
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
संजायतेarises / is produced
संजायते:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-√जन्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
भयम्fear
भयम्:
Karta
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Nominative, Singular
मित्राणिfriends
मित्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Nominative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वर्धन्तेincrease / grow
वर्धन्ते:
Karta
TypeVerb
Root√वृध्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
तथाthus / likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अमित्राणिenemies
अमित्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootअमित्र
FormNeuter, Nominative, Plural
भवन्तिbecome
भवन्ति:
Karta
TypeVerb
Root√भू
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
अपिeven / also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Speaker
उतथ्य उवाच
Characters & Entities
U
UtathyaK
king (rājā)F
friends/allies (mitra)E
enemies (amitra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes