Shloka 14
उतथ्योपदेशः—राजधर्मः, दर्पनिग्रहः, प्रजारक्षणम्
Utathya’s Instruction: Royal Dharma, Restraint of Pride, Protection of Subjects
Devanagari script
उभौ लोकावभिप्रेक्ष्य राजानमृषय: स्वयम् । असृजन् सुमहद् भूतमयं धर्मो भविष्यति,लोक और परलोक दोनोंको दृष्टिमें रखकर महर्षियोंने स्वयं ही राजा नामक एक महान् शक्तिशाली मनुष्यकी सृष्टि की। उन्होंने सोचा था कि “यह साक्षात् धर्मस्वरूप होगा”
Transliteration
ubhau lokāv abhiprekṣya rājānam ṛṣayaḥ svayam | asṛjan sumahad bhūtamayaṃ dharmo bhaviṣyati ||
Translation
Nhìn cả hai cõi—đời này và đời sau—các bậc hiền triết tự tay tạo ra nhà vua, một hữu thể hùng mạnh mang hình người. Họ muốn ông là Dharma hiển lộ: một bậc trị vì dùng quyền lực theo đạo lý, giữ gìn trật tự ở đây và bảo đảm phúc lợi về sau.
Word by Word
उभौboth
उभौ:
Karma
TypeAdjective
Rootउभ
FormMasculine, Accusative, Dual
लोकौworlds
लोकौ:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Dual
अभिप्रेक्ष्यhaving looked at / considering
अभिप्रेक्ष्य:
TypeVerb
Rootअभि-प्रेक्ष्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Plural
स्वयम्themselves
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
असृजन्created
असृजन्:
TypeVerb
Rootसृज्
FormImperfect (लङ्), Third, Plural, Parasmaipada
सुमहत्very great
सुमहत्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-महत्
FormNeuter, Accusative, Singular
भूतम्being / creature
भूतम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Accusative, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मःdharma / righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू
FormFuture (लृट्), Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
उतथ्य उवाच
Characters & Entities
U
UtathyaṚ
ṛṣayaḥ (the sages)R
rājā (the king)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes