Shloka 12
अरण्यवृत्ति-वैराग्योपदेशः | Forest Discipline and the Program of Non-Attachment
अथवैको5हमेकाहमेकैकस्मिन् वनस्पतौ । चरन् भैक्ष्यं मुनिर्मुण्ड: क्षपयिष्ये कलेवरम्,अथवा मैं मूँड़ मुड़ाकर मननशील संन्यासी हो जाऊँगा और एक-एक दिन एक-एक वृक्षसे भिक्षा माँगकर अपने शरीरको सुखाता रहूँगा
athavaiko’ham ekāham ekaikasmin vanaspatau | caran bhaikṣyaṃ munir muṇḍaḥ kṣapayīṣye kalevaram ||
Hoặc nữa, ta sẽ sống một mình—mỗi ngày chỉ ở bên một gốc cây—lang thang như một sa-môn cạo đầu, trầm tư quán niệm, khất thực, và nhờ thế mà làm cho thân này dần mòn đi. Trong lời nguyện ấy, Yudhiṣṭhira bày tỏ sự rời bỏ đời vương giả để hướng về xuất ly, tìm sự sám hối và an bình nội tâm bằng khổ hạnh chứ không bằng quyền lực.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic response to moral anguish: when worldly authority feels tainted by violence and loss, one may seek purification through restraint, simplicity, and non-attachment—symbolized by mendicancy, solitude, and acceptance of bodily hardship.
Yudhiṣṭhira, burdened by the aftermath of war, voices an alternative to ruling: he considers becoming a wandering ascetic, living day by day under different trees, begging for food, and gradually exhausting the body through austere living.